ไมเกรนเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองจริงไหม?

คำตอบสั้น ๆ คือ "จริง แต่เฉพาะบางกรณี" ผู้ป่วยไมเกรนชนิดที่มีอาการเตือน (aura) มีความเสี่ยงเป็นโรคหลอดเลือดสมองแบบขาดเลือดมากกว่าคนทั่วไปประมาณ 2 เท่า ส่วนไมเกรนที่ไม่มีอาการเตือนไม่พบว่าเพิ่มความเสี่ยง แต่ถึงจะเสี่ยงเพิ่มขึ้น ก็ยังถือว่าเป็นความเสี่ยง "ส่วนน้อย" — ไม่ใช่ว่าเป็นไมเกรนแล้วจะเป็นโรคหลอดเลือดสมองแน่นอน

 

ใครเสี่ยงมากกว่าคนอื่น

ความเสี่ยงจะสูงขึ้นในคนที่มีปัจจัยเหล่านี้ร่วมกับไมเกรนชนิดมีอาการเตือน:

• อายุน้อยกว่า 45 ปี
• เป็นผู้หญิง
• สูบบุหรี่
• ใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมน

ยิ่งมีหลายข้อพร้อมกัน ความเสี่ยงยิ่งสูงขึ้น

 

ทำไมไมเกรนถึงเกี่ยวข้องกับโรคหลอดเลือดสมอง

นักวิจัยเสนอคำอธิบายไว้ 3 แนวทางหลัก:

1. ตัวไมเกรนเองอาจทำให้หลอดเลือดสมองทำงานผิดปกติชั่วคราว ในช่วงมีอาการเตือน ทำให้เสี่ยงขาดเลือดง่ายขึ้น
2. มีโรคทางพันธุกรรมบางชนิดที่ทำให้เป็นทั้งไมเกรนและโรคหลอดเลือดสมองพร้อมกัน (พบได้น้อยมาก อ่านเพิ่มด้านล่าง)
3. ยาบางชนิดที่ใช้รักษาไมเกรน โดยเฉพาะยากลุ่มที่ทำให้หลอดเลือดหดตัว (เช่น ทริปแทน, เออร์กอตามีน) อาจเพิ่มความเสี่ยงได้เล็กน้อยในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ-หลอดเลือดอยู่แล้ว
   
   
    

กรณีพิเศษที่ควรรู้ 

"โรคหลอดเลือดสมองจากไมเกรน" (migrainous infarction) คือภาวะที่เกิดโรคหลอดเลือดสมองขึ้นขณะกำลังมีอาการไมเกรนพอดี พบได้น้อยมาก (คิดเป็นแค่ 0.2-0.5% ของโรคหลอดเลือดสมองแบบขาดเลือดทั้งหมด) และข่าวดีคือผู้ป่วยกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ฟื้นตัวได้ดี

ในบางคนที่เป็นทั้งไมเกรนและมีความเสี่ยงหลอดเลือดสมองสูงผิดปกติ อาจมีสาเหตุจากโรคทางพันธุกรรมหายาก เช่น CADASIL (โรคหลอดเลือดแดงขนาดเล็กในสมองที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม) หรือ MELAS (กลุ่มอาการทางพันธุกรรมของไมโตคอนเดรีย) ซึ่งพบได้น้อยมากในประชากรทั่วไป

ส่วนกลไกที่นักวิจัยเชื่อว่าเชื่อมโยงไมเกรนกับหลอดเลือดสมองคือ "ภาวะเลือดไหลเวียนผิดปกติแบบแผ่กระจาย" (cortical spreading depression) ซึ่งเกิดขึ้นในสมองระหว่างมีอาการเตือน แต่นักวิจัยเองก็ระบุว่าภาวะนี้มักไม่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมองจริงในกรณีส่วนใหญ่ — จึงน่าจะเป็นแค่ "ปัจจัยเสี่ยงร่วม" ไม่ใช่สาเหตุโดยตรง

 

ลดความเสี่ยงได้อย่างไร

หากคุณเป็นไมเกรนชนิดมีอาการเตือน สิ่งที่ช่วยลดความเสี่ยงได้จริงคือ:

• เลิกบุหรี่ — ปัจจัยเสี่ยงที่ปรับได้ชัดเจนที่สุด
• ปรึกษาแพทย์เรื่องยาคุมกำเนิด หากใช้ชนิดฮอร์โมนอยู่ แพทย์อาจแนะนำทางเลือกอื่นที่เหมาะกับคุณมากกว่า
• แจ้งแพทย์ทุกครั้งว่าคุณมีอาการเตือน (aura) ก่อนเริ่มยารักษาไมเกรน เพื่อเลือกยาที่เหมาะสมและปลอดภัย
• ควบคุมปัจจัยเสี่ยงหลอดเลือดทั่วไป เช่น ความดันโลหิต ไขมันในเลือด และน้ำหนักตัว
  
   

คำถามที่พบบ่อย

เป็นไมเกรนไม่มีอาการเตือน ต้องกังวลเรื่องหลอดเลือดสมองไหม? จากข้อมูลปัจจุบันไม่พบว่าไมเกรนชนิดไม่มีอาการเตือนเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง

อาการเตือน (aura) ที่นานผิดปกติ อันตรายไหม? หากอาการเตือนกินเวลานานเกิน 60 นาที หรือไม่หายไปหลังปวดหัวทุเลา ควรพบแพทย์ทันที เพราะอาจแยกยากจากอาการเริ่มต้นของโรคหลอดเลือดสมอง

ต้องหยุดยาคุมกำเนิดเลยไหมถ้าเป็นไมเกรนมีอาการเตือน? ไม่ควรหยุดเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ ควรพูดคุยกับแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงโดยรวมและเลือกวิธีคุมกำเนิดที่เหมาะกับคุณ

หากคุณเป็นไมเกรนชนิดมีอาการเตือนและมีปัจจัยเสี่ยงข้างต้น ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางไมเกรนของ Smile Migraine ผ่านแอปฯ หรือ LINE @sm-clinic เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนดูแลที่เหมาะกับคุณโดยเฉพาะ

Research References

1. news-medical.net — "Do Migraines Increase Risk of Stroke?"
2. Tietjen GE. (2007). "Migraine and Ischaemic Heart Disease and Stroke: Potential Mechanisms and Treatment Implications." Cephalalgia.
3. Roberto G, et al. (2015). "Adverse Cardiovascular Events Associated with Triptans and Ergotamines for Treatment of Migraine: Systematic Review of Observational Studies." Cephalalgia, 35(2), 118–131.