ยาแก้ปวด NSAIDs คืออะไร? ใช้กับไมเกรนอย่างไร และต้องระวังอะไรบ้าง

เวลาปวดไมเกรน หลายคนอาจคุ้นเคยกับยาอย่าง ibuprofen หรือ naproxen ซึ่งอยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า NSAIDs (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) หรือยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์

NSAIDs เป็นหนึ่งในตัวเลือกที่ใช้สำหรับ บรรเทาอาการไมเกรนขณะกำเริบ แต่ไม่ได้เหมาะกับทุกคน การเลือกยาและวิธีใช้จึงควรพิจารณาทั้งความรุนแรงของอาการ โรคประจำตัว ยาอื่นที่ใช้อยู่ และความถี่ในการใช้ยา

บทความนี้จะพาไปรู้จักว่า NSAIDs คืออะไร ช่วยไมเกรนอย่างไร มีข้อควรระวังอะไร และเมื่อไรที่การใช้ยาแก้ปวดบ่อยเกินไปอาจกลายเป็นอีกหนึ่งปัญหา

ยา NSAIDs คืออะไร?

NSAIDs คือกลุ่มยาที่ช่วยลดอาการปวด ลดการอักเสบ และลดไข้ โดยออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ cyclooxygenase หรือ COX ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้างสาร prostaglandins ในร่างกาย

Prostaglandins บางส่วนมีบทบาทเกี่ยวข้องกับความเจ็บปวดและการอักเสบ ขณะเดียวกันก็มีหน้าที่อื่น เช่น ช่วยปกป้องเยื่อบุกระเพาะอาหารและเกี่ยวข้องกับการทำงานของไต ดังนั้นการยับยั้งสารเหล่านี้จึงช่วยลดปวดได้ แต่ก็เป็นเหตุผลหนึ่งที่ NSAIDs อาจมีผลข้างเคียงในบางคน

ตัวอย่าง NSAIDs ที่หลายคนรู้จัก ได้แก่

Ibuprofen
Naproxen
Aspirin
Diclofenac

ยาแต่ละชนิดมีขนาดยา ระยะเวลาออกฤทธิ์ ข้อบ่งใช้ และข้อควรระวังแตกต่างกัน จึงไม่ควรนำวิธีใช้ของยาชนิดหนึ่งไปใช้กับอีกชนิดโดยอัตโนมัติ

NSAIDs ช่วยลดอาการไมเกรนได้อย่างไร?

NSAIDs สามารถใช้เป็นยารักษาอาการไมเกรนเฉียบพลัน (acute treatment) ได้ในผู้ป่วยบางราย โดยช่วยลดอาการปวดระหว่างที่ไมเกรนกำลังกำเริบ

หลักฐานจากการศึกษาและแนวทางการรักษาไมเกรนสนับสนุนประสิทธิภาพของ NSAIDs หลายชนิด เช่น ibuprofen และ naproxen สำหรับอาการไมเกรนเฉียบพลัน ส่วนยาที่เหมาะสมที่สุดจะขึ้นอยู่กับผู้ป่วยแต่ละคน

NSAIDs เป็น ยารักษาอาการขณะกำเริบ ไม่ใช่ยาป้องกันไมเกรนที่ใช้เพื่อลดจำนวนวันปวดในระยะยาว

หากต้องใช้ยาแก้ปวดบ่อย หรืออาการไมเกรนเกิดขึ้นหลายวันต่อเดือน ควรได้รับการประเมินว่าจำเป็นต้องมีแผนป้องกันไมเกรนเพิ่มเติมหรือไม่

NSAIDs ควรกินตอนไหนเมื่อไมเกรนกำเริบ?

โดยทั่วไป ยารักษาไมเกรนเฉียบพลันมักมีโอกาสควบคุมอาการได้ดีขึ้นเมื่อเริ่มใช้ในช่วงต้นของการกำเริบ ตามแผนการรักษาที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำ

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเพิ่มขนาดยา เพิ่มความถี่ หรือรับประทานซ้ำเร็วกว่าที่ฉลากหรือแพทย์กำหนด

สำหรับเรื่องอาหาร ไม่จำเป็นต้องยึดหลักว่า NSAIDs ทุกชนิดต้องรับประทาน “หลังอาหารทันทีเท่านั้น” เสมอไป ควรทำตามฉลากของผลิตภัณฑ์นั้น ๆ หากยาทำให้ระคายท้อง การรับประทานพร้อมอาหารหรือนมอาจช่วยลดอาการไม่สบายท้องได้ในบางคน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะป้องกันแผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหารได้ทั้งหมด

NSAIDs กับ Triptan ใช้ร่วมกันได้ไหม?

ในผู้ป่วยบางราย แพทย์อาจพิจารณาใช้ NSAID ร่วมกับยากลุ่ม triptan โดยเฉพาะเมื่อการใช้ NSAID เพียงอย่างเดียวควบคุมอาการได้ไม่เพียงพอ

แนวทางของ American College of Physicians ปี 2025 แนะนำว่า ในผู้ใหญ่ที่ไม่ได้ตั้งครรภ์และมีไมเกรนเฉียบพลันระดับปานกลางถึงรุนแรง ซึ่งตอบสนองต่อ NSAID เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ แพทย์สามารถพิจารณาเพิ่ม triptan ได้

Systematic review และ network meta-analysis ในปีเดียวกันพบว่า การใช้ triptan ร่วมกับ NSAID ให้ผลด้านการลดปวดดีกว่า NSAID เพียงอย่างเดียวในการศึกษาที่นำมาวิเคราะห์ แต่การเลือกใช้ต้องคำนึงถึงข้อห้าม ผลข้างเคียง และโรคร่วมของผู้ป่วยด้วย

ดังนั้น ไม่ควรซื้อ NSAID และ triptan มารับประทานร่วมกันเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์

แล้ว COX-2 inhibitors ต่างจาก NSAIDs ทั่วไปอย่างไร?

เอนไซม์ COX มีหลายชนิด โดย COX-1 และ COX-2 มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสร้าง prostaglandins ในร่างกาย

NSAIDs แบบดั้งเดิมหลายชนิดยับยั้งทั้ง COX-1 และ COX-2 ขณะที่ยาที่เรียกว่า COX-2 selective inhibitors ถูกออกแบบให้ยับยั้ง COX-2 มากกว่า

แต่คำว่า “COX-2” ไม่ได้หมายความว่ายาจะปลอดภัยต่อกระเพาะ ไต หรือหัวใจสำหรับทุกคน และไม่ควรเปลี่ยนจาก NSAID ชนิดหนึ่งไปใช้อีกชนิดด้วยตัวเองเพียงเพราะคาดว่าจะมีผลข้างเคียงน้อยกว่า

นอกจากนี้ NSAIDs หรือ COX-2 inhibitors แต่ละชนิดอาจมีข้อบ่งใช้และสถานะการอนุมัติสำหรับไมเกรนแตกต่างกันในแต่ละประเทศ จึงควรเลือกตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์

ใครบ้างที่ควรระวังการใช้ NSAIDs?

NSAIDs ไม่ได้เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่มีหรือเคยมีปัญหาสุขภาพบางอย่าง เช่น

เคยมีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะอาหารหรือลำไส้
มีโรคไตหรือการทำงานของไตผิดปกติ
มีโรคหัวใจ โรคหลอดเลือด หรือความดันโลหิตสูง
เคยแพ้ aspirin หรือ NSAIDs
ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาสเตียรอยด์ หรือ NSAIDs ตัวอื่นอยู่
กำลังตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์

NSAIDs สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อเลือดออกหรือแผลในทางเดินอาหาร รวมถึงปัญหาทางหัวใจและหลอดเลือดในผู้ป่วยบางราย โดยระดับความเสี่ยงแตกต่างกันตามชนิดยา ขนาดยา ระยะเวลาที่ใช้ และปัจจัยสุขภาพของแต่ละคน

หากกำลังตั้งครรภ์ ต้องระวังเป็นพิเศษ

FDA แนะนำให้หลีกเลี่ยงการใช้ NSAIDs ตั้งแต่อายุครรภ์ประมาณ 20 สัปดาห์ขึ้นไป เว้นแต่ได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ เนื่องจากอาจมีผลต่อการทำงานของไตของทารกและปริมาณน้ำคร่ำ และช่วงประมาณ 30 สัปดาห์ขึ้นไปมีความเสี่ยงเพิ่มเติมต่อระบบไหลเวียนของทารก

หากตั้งครรภ์และมีไมเกรน ไม่ควรเลือกหรือเปลี่ยนยาแก้ปวดด้วยตัวเอง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะสมกับช่วงอายุครรภ์

ผลข้างเคียงของ NSAIDs มีอะไรบ้าง?

ผลข้างเคียงที่อาจพบจาก NSAIDs แตกต่างกันไปในแต่ละคน ตั้งแต่อาการไม่รุนแรง เช่น แน่นท้องหรือไม่สบายท้อง ไปจนถึงภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง เช่น

แผลหรือเลือดออกในกระเพาะอาหารและลำไส้
การทำงานของไตผิดปกติ
การคั่งของน้ำหรือบวม
ความดันโลหิตสูงขึ้นในผู้ป่วยบางราย
ความเสี่ยงต่อเหตุการณ์ทางหัวใจและหลอดเลือดในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง
อาการแพ้ยา

ความเสี่ยงไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แต่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในบางกลุ่ม เช่น ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีประวัติแผลในกระเพาะ ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือผู้ที่ใช้ยาเกินขนาดหรือใช้ต่อเนื่องนานกว่าที่กำหนด

และควรหลีกเลี่ยงการรับประทาน NSAIDs มากกว่าหนึ่งชนิดพร้อมกัน เว้นแต่แพทย์เป็นผู้แนะนำ เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงโดยไม่ได้เพิ่มประโยชน์อย่างเหมาะสม

กิน NSAIDs บ่อย เสี่ยง Medication Overuse Headache หรือไม่?

ได้ การใช้ยาสำหรับรักษาอาการปวดศีรษะบ่อยเกินไปสามารถสัมพันธ์กับภาวะที่เรียกว่า Medication Overuse Headache (MOH) หรือภาวะปวดศีรษะจากการใช้ยาเกิน

ภาวะนี้ไม่ควรเรียกง่าย ๆ ว่า “ติดยาแก้ปวด” เพราะไม่ได้หมายถึงการเสพติดยา

ตามเกณฑ์ International Classification of Headache Disorders (ICHD-3) การใช้ NSAIDs อย่างสม่ำเสมอ ตั้งแต่ 15 วันต่อเดือนขึ้นไป นานกว่า 3 เดือน เป็นหนึ่งในเกณฑ์ที่ใช้พิจารณา NSAID-overuse headache โดยต้องประเมินร่วมกับรูปแบบอาการปวดศีรษะและประวัติโรคปวดศีรษะเดิมด้วย

ตัวเลข 15 วันต่อเดือนไม่ควรถูกมองว่าเป็น “จำนวนวันที่ใช้ได้อย่างปลอดภัย” หากเริ่มพบว่าต้องใช้ยาแก้ปวดหลายวันต่อสัปดาห์หรือถี่ขึ้นเรื่อย ๆ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนถึงจุดนั้น

เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์?

ควรพิจารณาปรึกษาแพทย์หาก

ไมเกรนกำเริบบ่อยขึ้น
ต้องใช้ยาแก้ปวดบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ
ยาที่เคยช่วยเริ่มควบคุมอาการไม่ได้
อาการปวดกระทบการทำงาน การเรียน หรือการใช้ชีวิต
มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาหลายชนิด
ไม่แน่ใจว่ายา NSAID ที่ใช้อยู่เหมาะกับตนเองหรือไม่

หากมีอาการที่อาจบ่งถึงผลข้างเคียงรุนแรงของยา เช่น อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หายใจลำบาก หน้าหรือคอบวม เจ็บหน้าอก หรือมีอาการผิดปกติรุนแรงหลังรับประทานยา ควรเข้ารับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยา NSAIDs

NSAIDs ใช้แก้ไมเกรนได้ไหม?

ได้ NSAIDs หลายชนิด เช่น ibuprofen และ naproxen มีหลักฐานรองรับสำหรับบรรเทาอาการไมเกรนเฉียบพลัน แต่ยาที่เหมาะสมจะแตกต่างกันในแต่ละคนตามอาการ โรคร่วม และข้อห้ามใช้

Ibuprofen กับ naproxen ตัวไหนดีกว่าสำหรับไมเกรน?

ทั้งสองชนิดมีหลักฐานว่าช่วยรักษาไมเกรนเฉียบพลันได้ แต่ไม่สามารถบอกได้ว่าตัวใดดีที่สุดสำหรับทุกคน เนื่องจากการตอบสนอง ระยะเวลาออกฤทธิ์ ผลข้างเคียง และโรคร่วมแตกต่างกันในแต่ละบุคคล

กิน NSAIDs สองตัวพร้อมกันได้ไหม?

โดยทั่วไปไม่ควรใช้ NSAIDs มากกว่าหนึ่งชนิดพร้อมกันเอง เช่น รับประทาน ibuprofen แล้วเพิ่ม naproxen เนื่องจากอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อผลข้างเคียง หากยาเดิมควบคุมอาการไม่ได้ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ถ้า NSAIDs เอาไมเกรนไม่อยู่ควรทำอย่างไร?

ไม่ควรเพิ่มขนาดหรือเพิ่มยาหลายชนิดเอง หาก NSAIDs ควบคุมอาการไม่เพียงพอ แพทย์อาจประเมินการใช้ยารักษาไมเกรนเฉพาะ เช่น triptan หรือแนวทางอื่นตามลักษณะอาการและข้อจำกัดของผู้ป่วย

สรุป

NSAIDs เช่น ibuprofen และ naproxen เป็นหนึ่งในตัวเลือกที่มีหลักฐานรองรับสำหรับบรรเทาอาการไมเกรนเฉียบพลัน แต่การใช้ยาอย่างเหมาะสมไม่ได้หมายถึงการเลือกเพียงว่า “ตัวไหนแรงกว่า”

สิ่งสำคัญคือการพิจารณา ชนิดยา ความถี่ในการใช้ โรคประจำตัว ยาอื่นที่ใช้อยู่ และความเสี่ยงของผู้ป่วยแต่ละคน

หากพบว่าต้องพึ่งยาแก้ปวดบ่อยขึ้น อาการไมเกรนควบคุมได้ยาก หรือไม่แน่ใจว่ายาที่ใช้อยู่เหมาะสมหรือไม่ การปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินแผนรักษาไมเกรนโดยรวม อาจช่วยให้จัดการอาการได้เหมาะสมกว่าการเพิ่มยาแก้ปวดด้วยตัวเอง

Smile Migraine มีบริการปรึกษาแพทย์ด้านไมเกรน เพื่อประเมินรูปแบบอาการ การใช้ยา และวางแนวทางดูแลที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละคน

Research References

1. Qaseem A, et al. (2025) — Pharmacologic Treatments of Acute Episodic Migraine Headache in Outpatient Settings: A Clinical Guideline From the American College of Physicians. Annals of Internal Medicine. DOI: 10.7326/ANNALS-24-03095

2. Gartlehner G, et al. (2025) — Pharmacologic Treatment of Acute Attacks of Episodic Migraine: A Systematic Review and Network Meta-analysis for the American College of Physicians. Annals of Internal Medicine, 178(4):507–524. DOI: 10.7326/ANNALS-24-02034

3. NICE Clinical Guideline CG150 — Headaches in over 12s: diagnosis and management

4. Rabbie R, Derry S, Moore RA. (2013) — Ibuprofen with or without an antiemetic for acute migraine headaches in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews. DOI: 10.1002/14651858.CD008039.pub3

ยา NSAIDs คืออะไร? ใช้แก้ไมเกรนอย่างไร ผลข้างเคียงและข้อควรระวัง