ปวดหัวไมเกรน ทำไมถึงคลื่นไส้ อาเจียนด้วย

คนเป็นไมเกรนกว่า 80% มีอาการคลื่นไส้ร่วมด้วย และอีกเกือบ 40% ถึงขั้นอาเจียน บางคนคลื่นไส้ก่อนปวดหัว บางคนคลื่นไส้ระหว่างปวด ไม่ว่าจะแบบไหนก็กระทบชีวิตประจำวันไม่น้อย

ทำไมปวดไมเกรนแล้วคลื่นไส้

เวลาไมเกรนกำเริบ สมองจะส่งสัญญาณไปกระตุ้น "จุดควบคุมคลื่นไส้" ที่อยู่บริเวณก้านสมอง ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้อาเจียนตามมา

ที่น่าสนใจคือ ถ้าครั้งไหนมีคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย มักเป็นสัญญาณว่าไมเกรนครั้งนั้นจะปวดหนักกว่าปกติ ควรเตรียมยาแก้ปวดไว้ให้พร้อม

ตัวการในสมองที่ทำให้คลื่นไส้

มีสารในสมอง 2 ตัวที่เกี่ยวข้อง:

โดปามีน — ช่วงไมเกรนกำเริบ สมองจะหลั่งสารนี้มากขึ้นกว่าปกติ ทำให้ง่วง เพลีย และคลื่นไส้
เซโรโทนิน — ยิ่งระดับสารนี้ลดลงมากเท่าไหร่ ยิ่งปวดหัวมากขึ้นเท่านั้น

ส่วนจุดในสมองที่เกี่ยวข้องหลัก ๆ มี 3 จุด: ก้านสมอง (ควบคุมคลื่นไส้อาเจียนโดยตรง) ไฮโปทาลามัส (ควบคุมการนอน ความหิว และระบบย่อยอาหาร พอทำงานผิดเพี้ยนก็กระทบท้องด้วย) และ เส้นประสาทเวกัส (เชื่อมสมองกับระบบย่อยอาหาร ไวขึ้นตอนปวดไมเกรน)

อาการร่วมอื่นที่มักมากับไมเกรน

ปวดหัวตุบ ๆ มักเป็นข้างเดียว
กลัวแสงจ้า กลัวเสียงดัง
บางคนมี "ออร่า" นำมาก่อน เช่น เห็นแสงซิกแซกหรือจุดบอดชั่วคราว

วิธีบรรเทาคลื่นไส้ด้วยตัวเอง

หาห้องเงียบ มืด นอนราบสบาย ๆ ช่วยให้ร่างกายผ่อนคลาย
ประคบเย็นที่หน้าผากหรือคอ
จิบน้ำทีละนิด อย่าดื่มรวดเดียวเยอะ เพราะจะยิ่งคลื่นไส้
ลองชาขิงหรือน้ำขิง ช่วยลดคลื่นไส้ได้ตามธรรมชาติ

ถ้าไมเกรนปวดรุนแรงหรือบ่อยจนกระทบชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อพิจารณายาป้องกัน ลดทั้งความถี่และความรุนแรงในระยะยาว

ยาที่แพทย์อาจพิจารณาให้

หากคลื่นไส้อาเจียนหนัก แพทย์อาจให้ยาแก้คลื่นไส้ร่วมกับยาแก้ปวดไมเกรน โดยกลุ่มยาที่ใช้กันทั่วไปมีดังนี้ (ต้องใช้ตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น ห้ามซื้อทานเอง):

ยาลดคลื่นไส้อาเจียน — ช่วยลดการหลั่งโดปามีน มีทั้งแบบยาทาน ยาฉีด และแผ่นแปะ
ยาเฉพาะไมเกรน — นอกจากช่วยระงับปวดแล้ว ยังช่วยลดคลื่นไส้และความไวต่อแสงไปด้วย
กลุ่ม NSAIDs — เช่นที่คุ้นหูอย่าง ibuprofen หรือ naproxen เหมาะกับไมเกรนที่ปวดน้อยถึงปานกลาง
ยาแก้เวียนหัว — ช่วยลดคลื่นไส้ผ่านการปรับสารเคมีในสมองและระบบทางเดินอาหาร

สรุป

คลื่นไส้อาเจียนเป็นอาการร่วมที่พบบ่อยมากในไมเกรน เกิดจากสมองส่งสัญญาณไปกระตุ้นจุดควบคุมที่ก้านสมอง หากดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วยังไม่ดีขึ้น หรือปวดบ่อยจนกระทบชีวิต ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง