"ยาแก้ปวดกับชาวไมเกรนนั้นเป็นของคู่กัน" คำนิยามนี้หากเป็นชาวไมเกรนแล้วจะเข้าใจเป็นอย่างดี เพราะสิ่งที่มีติดกระเป๋าจนขาดไม่ได้สำหรับชาวไมเกรนที่ไม่รู้ว่าวันไหนจะกระตุ้นให้เกิดอาการปวดหัวขึ้นมาดื้อๆ นั้นคือ "ยาแก้ปวด"
แต่น้อยคนนักที่จะรู้ว่าหากทานยาแก้ปวดไมเกรนโดยเฉพาะกลุ่มที่เป็น Ergotamine (ส่วนใหญ่ประกอบด้วย ergotamine tartrate ขนาด 1 มิลลิกรัม ผสมกับ caffeine 100 มิลลิกรัม) ต่อเนื่องกันมากกว่า ”10-“15 วันต่อเดือน และติดต่อกัน 3 เดือนขึ้นไป จะทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่า "สมองติดยาแก้ปวด" หรือ "Medication Overuse"
ภาวะสมองติดยาแก้ปวด (Medication Overuse)
สำหรับภาวะนี้ผู้ป่วยจะมีอาการปวดหัวมากขึ้น และรุนแรงขึ้น เมื่อเกิดภาวะขาดยา โดยปกติแล้วชาวไมเกรน เมื่อมีอาการปวดหัว ก็จะทานยาแก้ปวดเพื่อระงับอาการปวด ยาแก้ปวดแต่ละตัวก็จะออกฤทธิ์ระงับอาการปวดแตกต่างกันไปตั้งแต่ 4-8 ชั่วโมง แต่ในกรณีที่ผู้ป่วยเมื่อมีภาวะสมองติดยาแก้ปวดแล้ว จะปวดหัวทุกครั้งเมื่อหมดฤทธิ์ยา โดยมักจะปวด "หลังตื่นนอน" เพราะระหว่างนอนยาแก้ปวดหมดฤทธิ์พอดี หรือ "ช่วงเย็นของวัน" เพราะเป็นช่วงที่ยาแก้ปวดหมดฤทธิ์พอดีร่วมกับผู้ป่วยมักจะไปเจอสิ่งกระตุ้นระหว่างวัน ซึ่งทางภาษาแพทย์เราเรียกอาการปวดหัวนี้ว่า "ปวดหัวกระเด้งกลับ (Rebound Headache)
และนอกจากนี้ อาการปวดหัวที่มักจะมาทุกเช้าหรือช่วงเย็น ยังมีสัญญาณอื่นๆ ที่บอกว่าคุณเข้าข่ายภาวะสมองติดยาแก้ปวดแล้วหรือยัง?
✦ ปวดหัวบ่อยขึ้น มีความถี่ของจำนวนวันปวดมากขึ้น
✦ มีแนวโน้มไม่ตอบสนองต่อยาแก้ปวดตัวที่ทานอยู่ และต้องทานยาแก้ปวดที่แรงขึ้น หรือทานจำนวนเม็ดมากขึ้น
✦ อาการปวดจะดีขึ้นเมื่อทานยา แต่พอยาหมดฤทธิ์ อาการปวดก็จะกลับมาเหมือนเดิม
✦ มีอาการปวดแม้จะไม่มีสิ่งกระตุ้น
✦ มีประวัติใช้ : ยาแก้ปวดในกลุ่มจำเพาะไมเกรน มากกว่า 10 วันต่อเดือน ติดต่อกันเกิน 3 เดือน หรือยาแก้ปวดที่ไม่จำเพาะกับไมเกรน มากกว่า 15 วันต่อเดือน ติดต่อกันเกิน 3 เดือน
หากคุณเข้าข่ายตามเช็คลิสนี้มากกว่า 3 ข้อขึ้นไป แสดงว่าคุณมีความเสี่ยงที่สมองจะติดยาแก้ปวดไมเกรนเข้าแล้ว
สำหรับการรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะสมองติดยาแก้ปวดนี้ แพทย์จะทำการถอนยาแก้ปวดตัวที่ติดอยู่ก่อน โดยมีขั้นตอนดังนี้
1. หยุดทานยาแก้ปวดตัวที่ติด เป็นระยะเวลาประมาณ 7-10 วัน
2. แพทย์จ่ายยายาแก้ปวดสเตียรอยด์ระยะสั้น เพื่อระงับกระบวนการปวด เป็นระยะเวลา 7 วัน
3. ทานยาป้องกันไมเกรนในกลุ่มมาตรฐานควบคู่ เพื่อลดความไวของสมอง และลดความไวต่อสิ่งกระตุ้น ต่อเนื่อง 4-6 เดือ
** ซึ่งการถอนยาแก้ปวดนี้ ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น และผู้ที่มีโรคประจำตัวแนะนำปรึกษาแพทย์ก่อน **
